Summativ baholash — o‘quvchining muayyan bo‘lim yoki o‘quv davri yakunida bilim va kompetensiyalarni o‘zlashtirish darajasini baholash jarayonidir.
Baholash test, yozma yoki og‘zaki ish, loyiha, taqdimot, amaliy mashg‘ulot, laboratoriya ishi, ijodiy ish va boshqa nazarda tutilgan shakllarda o‘tkazilishi mumkin.
Summativ baholash natijalari o‘quv materialining o‘zlashtirilish darajasini aniqlash va qo‘shimcha o‘rganishni talab qiladigan mavzularni topishga yordam beradi.
Summativ baholash MMTV tomonidan tasdiqlangan o‘zlashtirishni joriy nazorat qilishning amaldagi qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Summativ ishlarning turlari
Mezonlar bo‘yicha baholash jurnalida quyidagi ish turlaridan foydalaniladi:
- BSB — bo‘lim bo‘yicha summativ baholash. O‘quv dasturining bob yoki bo‘limi yakunlangandan so‘ng o‘tkaziladi;
- CHSB — chorak yoki yarim yillik bo‘yicha summativ baholash. Tegishli o‘quv davri yakunida o‘tkaziladi;
- loyiha ishi — o‘quv dasturi yoki metodik talablarda nazarda tutilgan hollarda o‘tkaziladi.
Ishlar soni, ularni o‘tkazish sanalari va maksimal ballari rasmiy TMR hamda amaldagi metodik talablarga mos kelishi kerak.
Summativ baholashga tayyorgarlik
O‘quv davri boshlanishidan oldin maktab summativ ishlarni o‘tkazish jadvalini tasdiqlaydi.
Jadvalni tuzishda quyidagilar zarur:
- barcha parallel sinflar uchun yagona talablarni ta’minlash;
- Pedagogik mahorat markazi tomonidan tasdiqlangan mezon va materiallardan foydalanish;
- bir o‘quv kuni davomida o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan summativ ishlar sonini hisobga olish;
- ishlarning umumiy davomiyligini hisobga olish;
- BSB va CHSB sanalarini rasmiy TMR bilan solishtirish;
- o‘qituvchi va o‘quvchilarni jadval haqida oldindan xabardor qilish.
Summativ baholashni o‘tkazish tartibi
- Summativ ishlar barcha parallel sinflar uchun yagona talab va mezonlar asosida o‘tkaziladi.
- O‘qituvchi ishni tasdiqlangan jadvalga muvofiq o‘tkazadi.
- Ishlar fan o‘qituvchisi tomonidan belgilangan mezonlar asosida tekshiriladi.
- Tekshiruvning xolisligi va adolatliligini nazorat qilish uchun maktab metodik birlashmalar vakillaridan iborat ishchi guruh tuzishi mumkin.
- Olingan ballar belgilangan muddatlarda elektron jurnalga kiritiladi.
- Agar o‘quvchi uzrli sababga ko‘ra qatnashmagan bo‘lsa, amaldagi talablarga muvofiq u uchun alohida summativ baholash tashkil etilishi mumkin.
Ishni o‘tkazish qoidalarining buzilishi
Agar o‘quvchi summativ baholashni o‘tkazishning belgilangan tartibini buzsa, maktab tasdiqlangan qoidalarga muvofiq choralar ko‘radi va zarur hujjatlarni rasmiylashtiradi.
Quyidagilar qoidabuzarlik hisoblanishi mumkin:
- ish davomida boshqa o‘quvchilar bilan gaplashish;
- yordam olish yoki boshqalarga yordam berish;
- taqiqlangan materiallar yoki aloqa vositalaridan foydalanish;
- nazorat materiallarini boshqa o‘quvchilarga berish yoki ular bilan almashish.
Jurnalga qanday ma’lumotlar kiritiladi?
Har bir summativ ish uchun jurnalda quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:
- ish turi — BSB, CHSB yoki loyiha ishi;
- o‘tkazilish sanasi;
- maksimal ball;
- zarur bo‘lsa, ish tavsifi;
- o‘quvchilarning ballari.
Ishlar soni, sanalari va maksimal ballarini rasmiy TMR bilan solishtiring.
BSB, CHSB va loyiha ishlari ustunlarini qo‘shish, o‘zgartirish hamda o‘chirish tartibi 13-qadamda ko‘rib chiqiladi.
Natijalarni qanday kiritish kerak?
Ish tekshirilgandan so‘ng:
- Kerakli sinf va fan jurnalini oching.
- Tegishli o‘quv davrini tanlang.
- O‘tkazilgan summativ ish ustunini toping.
- Har bir o‘quvchining ballini kiriting.
- Qo‘yilgan ball ishning maksimal ballidan oshmaganligini tekshiring.
- Ishda qatnashmagan o‘quvchi uchun tegishli belgini ko‘rsating va zarur bo‘lsa, takroriy baholashni tashkil eting.
- Kiritilgan ma’lumotlarni tekshiring.
Sababsiz bo‘sh kataklarni qoldirmang. Bu umumiy ball va tavsiya etilgan bahoning hisoblanishiga ta’sir qilishi mumkin.
Natijalar umumiy ballga qanday ta’sir qiladi?
Chorak yoki yarim yillik uchun umumiy ballning standart taqsimoti:
| Tarkibiy qism | Umumiy balldagi ulushi |
|---|---|
| O‘quv davri davomida o‘tkaziladigan summativ ishlar — BSB va nazarda tutilgan hollarda loyiha ishlari | 50% |
| Yakuniy summativ ish — CHSB | 40% |
| Formativ baholar | 10% |
Umumiy ball va tavsiya etilgan baholarni hisoblash formulalari 4-blok — «Baholashning to‘g‘riligini nazorat qilish» bo‘limida ko‘rib chiqiladi.
O‘quv davri yakunlanishidan oldin nimalarni tekshirish kerak?
Quyidagilarni tekshiring:
- TMRda nazarda tutilgan barcha ishlar jurnalda yaratilganligi;
- ish turlari va sanalari rasmiy TMRga mos kelishi;
- maksimal ballar to‘g‘ri ko‘rsatilganligi;
- barcha o‘quvchilarning natijalari kiritilganligi;
- qo‘yilgan ballar maksimal qiymatlardan oshmaganligi;
- sababi ko‘rsatilmagan bo‘sh kataklar mavjud emasligi;
- umumiy ball va tavsiya etilgan baho to‘g‘ri hisoblanganligi;
- sozlamalardagi nomuvofiqliklar bo‘yicha avtomatik eslatmalar mavjud emasligi.
Agar tizim rasmiy TMR bilan jurnal yoki dars jadvali sozlamalari o‘rtasida nomuvofiqlikni aniqlasa, zarur huquqlarga ega xodimlarga avtomatik eslatma yaratiladi.
Tizim sozlamalarni avtomatik ravishda o‘zgartirmaydi. Ko‘rsatilgan nomuvofiqlikni tekshirish va qo‘lda tuzatish kerak.
Sharhlar
Sharhlar: 4
Summativ baholash turidan foydalanish o'zlashtirishni baholashda qo'l keladi.
Baho qoʻyish
ha o'rgandim
Ma'lumot uchun rahmat
sharhsiz qoldirish uchu tizimga kirish